เมืองพนัสนิคมมีประวัติศาสตร์ย้อนกลับไปถึงในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 แห่งราชวงศ์จักรี มีพระบรมราชโองการสถาปนาเมืองพนัสนิคมขึ้นเมื่อ พ.ศ.2371 โดยให้ชาวลาวอพยพจากเวียงจันทร์ และมีพระอินทอาษาเป็นเจ้าเมือง มาตั้งถิ่นฐานภูมิลำเนาอยู่ที่ชายเมืองชลบุรีต่อกับฉะเชิงเทรา โดยอาศัยร่วมกันกับคนไทยในพื้นที่ดั้งเดิม ต่อมามีชาวจีนอพยพย้ายถิ่นฐานเข้ามาอยู่ในพื้นที่ด้วย ทำให้มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของแต่ละเชื้อชาติ  

ด้วยสภาพบ้านเมืองในอดีตมีไม้ไผ่หลากหลายพันธุ์  ทำให้ไม้ไผ่เป็นวัตถุดิบที่หาง่าย สามารถนำมาแปรรูปเพื่อสร้างข้าวของเครื่องใช้เพื่อตอบสนองความต้องการในชีวิตประจำวันได้เป็นอย่างดี ทำให้เมืองพนัสนิคมมีชื่อเสียงด้านการจักสาน

ศูนย์ส่งเสริมฝีมือจักสานด้วยไม้ไผ่ อำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี เริ่มก่อตั้งในปี พ.ศ.2521 เมื่อมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตติ์พระบรมราชินีนาถ ได้มีโครงการส่งเสริมอนุรักษ์ฝีมือจักสานด้วยไม้ไผ่ ที่มีความละเอียดอ่อนเเละประณีตสวยงาม โดยมีเจตนาที่จะช่วยเหลือดูเเลรายได้ของช่างฝีมือทั้งหลายให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เเละสามารถถ่ายทอดภูมิปัญญาสู่เยาวชนรุ่นหลังได้ เพื่อมิให้สูญหายไปจากท้องถิ่นเดิม

คุณปรานี บริบูรณ์ ซึ่งขณะนั้นเป็นภริยาของนายกเทศมนตรีเทศบาลเมืองพนัสนิคม จึงได้รับภารกิจนั้นมา โดยรวบรวมช่างฝีมือเเละชิ้นงานในพื้นที่อำเภอพนัสนิคม ตั้งกลุ่มการทำงานขึ้นที่บ้านพักของตนเองเเละใช้ทุนทรัพย์ของตนเองในการดำเนินงานมาโดยตลอดด้วยความรักในงานฝีมือ จวบจนปัจจุบันนายคมกฤช บริบูรณ์ บุตรชายได้สืบสานพัฒนางานต่อให้เป็นศูนย์เรียนรู้งานหัตถกรรมไม้ไผ่ เป็นเเหล่งรวบรวมช่างฝีมือหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ เเละได้สืบทอดการผลิตงานจักสานฝีมือละเอียดจากรุ่นสู่รุ่น จนเป็นที่รู้จักเเละยอมรับอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศเเละต่างประเทศ

นอกจากนี้ ศูนย์มีการสาธิตการทำจักสานไม้ไผ่เเก่ผู้สนใจเข้าเยี่ยมชมศึกษาดูงาน และเปิดโอกาสให้เยาวชนได้ร่วมทดลองทำงานจักสานไม้ไผ่อีกด้วย