ความเป็นมาของสวนสัตว์ขอนแก่น

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  ได้มอบนโยบายให้องค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์ สำรวจพื้นที่บนภูเขาสวนกวาง ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขาสวนกวาง อำเภอเขาสวนกวาง จังหวัดขอนแก่น ซึ่งคาบเกี่ยวกับกับพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ อำเภอโนนสะอาด จังหวัดอุดรธานี รวมพื้นที่ 3,338  ไร่ เพื่อก่อสร้าง  “อุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบน ขอนแก่น-อุดรธานี”  อยู่ห่างจากตัวเมืองจังหวัดขอนแก่น ประมาณ 50 กิโลเมตร  และห่างตัวเมืองจังหวัดอุดรธานี ประมาณ  78  กิโลเมตร

อุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบนฯ ได้ถือกำเนิดขึ้นในวันที่ 27 เมษายน 2552 จากการบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการ 4 หน่วยงาน ประกอบไปด้วย กรมป่าไม้  กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช จังหวัดขอนแก่น  และองค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นพื้นที่บูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงาน 4 หน่วยงาน  ในเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ  สัตว์ป่าอย่างยั่งยืน ตามแนวความคิด คน กับ ป่า  และเป็นแหล่งเพาะขยายพันธุ์สัตว์ป่าที่หายาก รวมถึงเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจแหล่งเที่ยวชมสัตว์ป่าของจังหวัดขอนแก่น  จังหวัดอุดรธานี  และจังหวัดใกล้เคียง 

เมื่อวันที่  9  มกราคม  2553  ได้ทำการเปิดอย่างไม่เป็นทางการโดยใช้ชื่อว่า "อุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบนขอนแก่น–อุดรธานี" และใช้ชื่อนั้นเรื่อยมา   จนกระทั่งเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2556 กรรมการองค์การสวนสัตว์ ได้มีมติให้เปลี่ยนชื่อมาเป็น "สวนสัตว์ขอนแก่น" พร้อมทั้งให้สวนสัตว์ขอนแก่นเปิดบริการเก็บค่าบัตรผ่านประตู เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2556 และทำบุญทอดผ้าป่าอาหารสัตว์รายได้ทั้งหมดสมทบกองทุนอาหารสัตว์ป่าองค์การสวนสัตว์  โดยมีนายวินัย  สิทธิมณฑล  รองผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่นให้เกียรติไปร่วมงาน

สวนสัตว์ขอนแก่นบริหารจัดการพื้นที่ภายใน แบ่งออกเป็น  2  ส่วน  คือ

• ส่วนการศึกษา จัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้และศึกษาทางด้านการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าหายาก  เป็นศูนย์วิจัยเพาะเลี้ยง และเป็นการท่องเที่ยวแบบอัธยาศัย รวมทั้งกิจกรรมการเดินป่าศึกษาธรรมชาติ กิจกรรมโครงการนักเรียนเข้าเรียนรู้ในสวนสัตว์  โครงการแค้มป์ปิ้ง  โครงการกิจกรรมค่ายลูกเสือและยุวกาชาด รวมถึงศูนย์ประชุมสัมมนา
• ส่วนจัดแสดงสัตว์ Zoo  Zone  จัดเป็นแบบลักษณะสวนสัตว์ปิด ไม่สามารถนำรถยนต์เข้าไปเที่ยวชมได้  ซึ่งทางสวนสัตว์ได้จัดเตรียมพาหนะไว้บริการ  คือ  รถออโต้แทรม  รถจักยานบริการ  รถกอล์ฟบริการ  และการเดินชมสัตว์ตามเส้นทาง 

มีสัตว์ที่จัดแสดงทั้งหมด 118 ชนิด ประมาณ  1,155  ตัว  ประกอบไปด้วย 

• สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม  
• สัตว์ปีก 
• สัตว์เลื้อยคลาน 
• ส่วนจัดแสดงสัตว์แอฟริกา 
• ส่วนจัดแสดงโชว์ความสามารถของแมวน้ำ
• สัตว์จากหมู่เกาะมาดากัสการ์  อาทิ ตัวลีเมอร์(Lemur) หางปล้อง  หรือลีเมอร์หางแหวน และลีเมอร์ใหญ่แผงคอขาวดำ  The Black-and-white Ruffed Lemur (Varecia variegata)
• ลิงกระรอก จากทวีปอเมริกาใต้, นกฟลามิงโก้, หมีขอ, นกกาบบัว, สุนัขจิ้งจอก, หมีหมา-หมีควาย
• ส่วนจัดแสดงกรงนกใหญ่ 
• ส่วนจัดแสดงอาณาจักรลิงใหญ่ 
• ส่วนจัดแสดงแรดขาว 
• ส่วนจัดแสดงสิงโตขาว 
• ส่วนจัดแสดงเสือโคร่งอินโดไชนีส 
• ส่วนจัดแสดงเสือขาว 
• ส่วนจัดแสดงฮิปโปแคระ
• ส่วนจัดแสดงจระเข้ 
• ส่วนจัดแสดงเมียร์แคท 
• ส่วนจัดแสดงอาณาจักรแร้ง , นกกาบบัว 
• ส่วนจัดแสดงสัตว์ในตระกูลกวาง  โดยการนำมาจัดแสดงในพื้นที่กว้างขวางและรวมกันอยู่เป็นฝูงขนาดใหญ่  อยู่อย่างธรรมชาติให้สอดคล้องกับประวัติความเป็นมาของภูเขาแสนกวาง  ซึ่งเคยมีกวางนานาสายพันธุ์มากมายนับแสนตัว  ภายใต้อัตลักษณ์ของสวนสัตว์ขอนแก่น หรือ  “THE  LAND OF DEER”

นอกจากนั้น ภายในสวนสัตว์ขอนแก่น ได้ดำเนินการก่อสร้าง "สวนน้ำสวนสัตว์ขอนแก่น  Khon Kaen Water Park(ทะเลบนภู)" ประกอบไปด้วย

• อาคารบริการเช่าชุดว่ายน้ำและอุปกรณ์
• สระผู้ใหญ่ลึก 1.20 เมตร
• สระผู้ใหญ่ลึก  1.50 เมตร
• สระเด็กลึก  0.60 เมตร
• คลองน้ำวนยาวประมาณ  450 เมตร
• หอสไลเดอร์ที่ดีไซน์เป็นรูปทรงแท่งสูง 29 เมตร  สำหรับเล่นสไลเดอร์รางตรง  และสไลเดอร์แบบท่อที่คดเคี้ยวไป-มา และที่สำคัญบนหอสไลเดอร์สามารถชมวิวบนมุมสูงได้ 360 องศา
• อาคารศูนย์อาหาร

นอกจากนี้ สวนสัตว์ขอนแก่น ยังมีกิจกรรมอื่นๆ เช่น

• การแสดงความสามารถของแมวน้ำแสนรู้
• ป้อนอาหารนกแก้วซัลคอนัวร์ด้วยมือ
• ให้อาหารแรดขาวด้วยมือ
• Feeding Time  สิงโตขาว  สิงโต และเสือโคร่งอินโดไชนิส
• ป้อนนมแพะ
• ป้อนอาหารให้กับกวางที่ทุ่งแสนกวาง   
• กิจกรรม Adventure รถลูจหรือรถแม้ว, รถ ATV  และมอเตอร์เตอร์จิ๋วนาโนไบค์