พิพิธภัณฑ์อูบคำ เกิดขึ้นจากการที่อาจารย์จุลศักดิ์ สุริยะไชย ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ ได้พบเห็นชาวต่างชาติเข้ามาที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เพื่อกว้านซื้อของเก่า เช่น ผ้าโบราณ เครื่องประดับ เครื่องเงิน เครื่องเขิน ไปเป็นจำนวนมาก อาจารย์จุลศักดิ์ฯ จึงมีความคิดที่จะเริ่มเก็บสะสมสิ่งของ ข้าวของเครื่องใช้ของชาวล้านนา แล้วเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์อูบคำมาตั้งแต่ พ.ศ.2540 คำว่า "อูบคำ" เป็นชื่อที่มาจาก อูบทองคำ ที่อาจารย์จุลศักดิ์ได้รับเป็นมรดกตกทอดจากบิดา ซึ่งสืบเชื้อสายจากพระยาสุลวฤาชัย (หนานทิพย์ช้าง) เจ้านค