พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ไชยา ตั้งอยู่ในพื้นที่วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร จัดเป็นพิพิธภัณฑสถานประเภทประวัติศาสตร์ ศิลปะ และโบราณคดี โดยการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ในระยะแรกมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมศิลปวัตถุที่พบในพื้นที่อำเภอไชยา โดยพระครูโสภณเจตสิการาม(เอี่ยม) อดีตเจ้าคณะอำเภอไชยา จัดแสดงในอาคาร 2 หลัง ได้แก่ อาคารหลังที่ 1 แบ่งการจัดแสดงเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 จัดแสดงรูปจำลองประติมากรรมรูปเคารพที่พบในอำเภอไชยา ที่สำคัญ ได้แก่ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร , พระพุทธรูปปางนาคปรก และหน้าบันไม้จำหลักวิหารหลังเก